Czasowniki posiłkowe être i avoir po francusku

Czasowniki posiłkowe être i avoir służą do tworzenia czasów złożonych w języku francuskim. Czas złożony tworzy się z odmienionego czasownika posiłkowego (être lub avoir) i imiesłowu przeszłego czasownika głównego. Na przykład, w czasie passé composé mówimy "j'ai mangé" (czasownik posiłkowy avoir) lub "je suis allé" (czasownik posiłkowy être).

Czasownik posiłkowy avoir

Czasownik posiłkowy avoir jest domyślnym czasownikiem posiłkowym we francuskim. Oznacza to, że używamy go najczęściej do odmieniania czasowników w czasach złożonych.

Na przykład, dla czasownika "manger" (jeść), mówimy:

• J'ai mangé. (Zjadłem/am)
• Tu as mangé. (Zjadłeś/aś)

Oto kilka innych przykładów czasowników, które używają czasownika posiłkowego avoir:

• J'ai nagé. (Pływałem/am)
• J'ai regardé la télévision. (Oglądałem/am telewizję)
• J'ai cuisiné. (Gotowałem/am)

Czasownik posiłkowy être

Czasownik posiłkowy être używany jest z określoną grupą czasowników. Tę listę trzeba zapamiętać, ponieważ zawiera tylko około 15 czasowników oraz ich pochodne.

Te czasowniki często oznaczają ruch lub zmianę stanu. Często występują w parach, wyrażając przeciwstawne znaczenia:

• Naître (rodzić się) i mourir (umierać).
• Monter (wchodzić) i descendre (schodzić).
• Entrer (wchodzić) i sortir (wychodzić). (Oraz ich pochodne: rentrer (wracać), ressortir (wychodzić ponownie)).
• Arriver (przybywać) i partir (odjeżdżać). (Oraz jego pochodna: repartir (odjeżdżać z powrotem)).

Istnieją również podstawowe czasowniki, takie jak:

• Aller (iść).
• Venir (przychodzić). (Oraz jego pochodne: revenir (wracać), devenir (stawać się)).

Na koniec, inne czasowniki używające czasownika posiłkowego être to:

• Passer (przechodzić).
• Rester (zostawać).
• Retourner (wracać).
• Tomber (upadać).

Na przykład, z tymi czasownikami mówimy:

• Je suis né. (Urodziłem/am się)
• Je suis mort. (Umarłem/am)
• Je suis monté. (Wszedłem/am)
• Je suis descendu. (Zszedłem/am)
• Je suis entré. (Wszedłem/am)
• Je suis sorti. (Wyszedłem/am)
• Je suis arrivé. (Przybyłem/am)
• Je suis parti. (Odjechałem/am)
• Je suis allé. (Poszedłem/am)
• Je suis venu. (Przyszedłem/am)
• Je suis passé. (Przeszedłem/am)
• Je suis resté. (Zostałem/am)
• Je suis retourné. (Wrócilem/am)
• Je suis tombé. (Upadłem/am)

Czasowniki zaimkowe

Wszystkie czasowniki zaimkowe używają czasownika posiłkowego être w czasach złożonych. Czasownik zaimkowy to taki, który tworzy się z zaimkiem zwrotnym (me, te, se, nous, vous, se).

Na przykład:

• Je me suis lavé. (Umyłem/am się)
• Tu t'es douché. (Wziąłeś/aś prysznic)
• Il s'est levé. (On wstał)

Strona bierna

Strona bierna również używa czasownika posiłkowego être. Strona bierna to konstrukcja, w której podmiot wykonuje czynność, zamiast ją otrzymywać.

Na przykład:

• La maison est peinte par Jean. (Dom jest malowany przez Jean. - W czasie teraźniejszym, ale z czasownikiem posiłkowym être).

Przypadki szczególne z czasownikiem posiłkowym avoir

Istnieją przypadki, w których niektóre czasowniki z listy czasownika posiłkowego être mogą przyjmować czasownik posiłkowy avoir, jeśli są połączone z dopełnieniem bliższym (COD). Dopełnienie bliższe to słowo lub grupa słów, która bezpośrednio uzupełnia czasownik bez przyimka.

Na przykład, z czasownikiem sortir:

• Je suis sorti hier avec mes copains. (Wyszedłem/am wczoraj z przyjaciółmi. - Brak dopełnienia bliższego, dlatego czasownik posiłkowy être).
• J'ai sorti la voiture du garage. (Wyciągnąłem/am samochód z garażu. - "la voiture" to dopełnienie bliższe, dlatego czasownik posiłkowy avoir).

To samo dotyczy czasowników monter, descendre i passer:

• Je suis descendu (nie ma COD), ale j'ai descendu la montagne (la montagne to COD). (Zszedłem, ale zeszłem z góry)
• Je suis monté (nie ma COD), ale j'ai monté la montagne (la montagne to COD). (Wszedłem, ale wszedłem na górę)
• Je suis passé devant le magasin (nie ma COD), ale j'ai passé un examen (un examen to COD). (Przeszedłem obok sklepu, ale zdałem egzamin)

Zgodność imiesłowu przeszłego

Zgodność imiesłowu przeszłego zależy od użytego czasownika posiłkowego:

• Z czasownikiem posiłkowym être, imiesłów przeszły zawsze zgadza się z podmiotem. Na przykład, "Elles sont allées à Paris" (dodajemy -es, ponieważ "elles" jest w liczbie mnogiej rodzaju żeńskiego).
• Z czasownikiem posiłkowym avoir, imiesłów przeszły nigdy nie zgadza się z podmiotem. Na przykład, "Elles ont regardé la télévision" (imiesłów przeszły pozostaje niezmieniony, nawet jeśli "elles" jest w liczbie mnogiej rodzaju żeńskiego).

Istnieje kilka wyjątków i bardziej złożonych zasad dotyczących zgodności imiesłowu przeszłego z czasownikiem posiłkowym avoir i dopełnieniem bliższym, ale na początek ta ogólna zasada jest dobrym punktem wyjścia.