Cztery przypadki w języku niemieckim: Mianownik, Biernik, Celownik i Dopełniacz

W języku niemieckim są cztery przypadki: Nominativ (Mianownik), Akkusativ (Biernik), Dativ (Celownik) i Genitiv (Dopełniacz). Każdy przypadek ma określoną funkcję w zdaniu i zmienia formę rodzajników i rzeczowników. Forma słowa zależy od czasownika lub przyimka.

Der Nominativ (Mianownik)

Nominativ to podstawowy przypadek. Odpowiada na pytanie „Kto lub co?”. Mianownik jest zawsze podmiotem zdania. Podmiot to osoba lub rzecz, która coś robi lub o której się mówi.

Mianownik często znajduje się na początku zdania, ale nie zawsze.

• Meine Tante wohnt in der Schweiz. (Kto lub co mieszka w Szwajcarii? - Meine Tante.)
• Seit zehn Jahren wohnt meine Tante in der Schweiz. (Kto lub co mieszka w Szwajcarii? - Meine Tante.)

Niektóre czasowniki zawsze wymagają Mianownika. Oznacza to, że po tych czasownikach mogą wystąpić dwa słowa lub grupy słów w Mianowniku. Te czasowniki to: sein (być), werden (stać się), bleiben (pozostać), heißen (nazywać się) i scheinen (wydawać się).

• Mein Onkel ist ein netter Mann. (Kto lub co jest miłym człowiekiem? - Mein Onkel. Kto lub co to jest mój wujek? - Ein netter Mann.)

Tutaj „mein Onkel” i „ein netter Mann” to to samo. Dlatego oba są w Mianowniku.

Der Akkusativ (Biernik)

Akkusativ to przypadek dopełnienia bliższego. Dopełnienie bliższe to osoba lub rzecz, na którą bezpośrednio wpływa czasownik. Pytamy o nie „Kogo lub co?”.

• Der Nachbar hat einen Garten. (Kogo lub co ma sąsiad? - Einen Garten.)

Biernik jest często wymagany przez określone czasowniki. Oznacza to, że te czasowniki potrzebują dopełnienia w Bierniku.

Oto kilka czasowników, które wymagają Biernika:

• haben (mieć) (Er hat einen Garten.)
• brauchen (potrzebować) (Ich brauche ein Buch.)
• schneiden (kroić) (Sie schneidet das Brot.)
• kaufen (kupować) (Wir kaufen ein Auto.)
• essen (jeść) (Er isst einen Apfel.)
• kochen (gotować) (Sie kocht das Essen.)
• besuchen (odwiedzać) (Ich besuche meine Freunde.)
• machen (robić) (Wir machen Hausaufgaben.)
• lesen (czytać) (Sie liest ein Buch.)
• bestellen (zamawiać) (Ich bestelle eine Pizza.)

Biernik może również występować po określonych przyimkach. Te przyimki zawsze wymagają Biernika:

• für (dla) (Das Geschenk ist für dich.)
• um (wokół) (Wir gehen um den Tisch.)
• bis (do) (Ich warte bis nächste Woche.)
• durch (przez) (Wir fahren durch die Stadt.)
• ohne (bez) (Ich gehe ohne meinen Hund spazieren.)
• gegen (przeciwko) (Er ist gegen die Wand gelaufen.)

Istnieją również przyimki dwukierunkowe, które czasami wymagają Biernika, a czasami Celownika. Zależy to od tego, czy wyrażany jest ruch w kierunku jakiegoś miejsca (Biernik), czy opisywana jest pozycja w jakimś miejscu (Celownik).

Przyimki dwukierunkowe to: in (w, do), an (na, przy), auf (na), über (nad), unter (pod), hinter (za), neben (obok), zwischen (między), vor (przed).

Jeśli pasuje pytanie „Dokąd?”, następuje Biernik, ponieważ chodzi o kierunek lub ruch.

• Er geht in den Wald. (Dokąd idzie? - In den Wald.)

Der Dativ (Celownik)

Dativ to przypadek dopełnienia pośredniego. Dopełnienie pośrednie to często osoba, która coś otrzymuje lub dla której coś jest robione. Pytamy o nie „Komu?”.

• Er gratuliert dem Kollegen. (Komu gratuluje? - Dem Kollegen.)

Sztuczka: Jeśli czasownik można odnieść tylko do osób lub żywych istot, zazwyczaj następuje Celownik. Jeśli czasownik można odnieść również do rzeczy, zazwyczaj następuje Biernik.

• Czy mogę pogratulować książce? Nie, tylko osobie. Dlatego: gratulieren (gratulować) wymaga Celownika.
• Czy mogę pomóc książce? Nie, tylko żywej istocie. Dlatego: helfen (pomagać) wymaga Celownika.

Oto kilka czasowników, które wymagają Celownika:

• helfen (pomagać) (Ich helfe dir.)
• schmecken (smakować) (Die Pizza schmeckt mir.)
• passen (pasować) (Die Schuhe passen ihm.)
• gefallen (podobać się) (Das Bild gefällt mir.)
• gratulieren (gratulować) (Ich gratuliere dir zum Geburtstag.)

Celownik może również występować po określonych przyimkach. Te przyimki zawsze wymagają Celownika:

• mit (z) (Ich gehe mit meinem Freund.)
• zu (do) (Wir fahren zum Bahnhof.)
• bei (u) (Ich wohne bei meinen Eltern.)
• von (od) (Der Brief ist von meinem Bruder.)
• nach (po, do) (Wir fahren nach Berlin.)
• seit (od) (Ich lerne Deutsch seit einem Jahr.)
• außer (oprócz) (Alle außer mir waren da.)
• gegenüber (naprzeciwko) (Das Kino ist dem Rathaus gegenüber.)

W przypadku przyimków dwukierunkowych (in, an, auf, über, unter, hinter, neben, zwischen, vor) Celownik występuje, gdy pasuje pytanie „Gdzie?”. Opisywana jest pozycja lub stan w miejscu, a nie ruch.

• Er ist im Wald. (Gdzie on jest? - Im Wald.)
• Ich bin in der Stadt. (Gdzie jesteś? - In der Stadt.)
• Sie steht in der Küche. (Gdzie ona stoi? - In der Küche.)

Der Genitiv (Dopełniacz)

Genitiv jest używany rzadziej niż inne przypadki. Odpowiada na pytanie „Czyj?” i często oznacza posiadanie lub przynależność.

Niektóre czasowniki wymagają Dopełniacza. Są to często terminy formalne lub prawnicze:

• gedenken (upamiętniać) (Wir gedenken der Opfer.)
• anklagen (oskarżać) (Er wird des Raubes angeklagt.)
• bedürfen (wymagać) (Der Plan bedarf der Zustimmung.)
• verdächtigen (podejrzewać) (Sie verdächtigen ihn des Diebstahls.)
• bezichtigen (obwiniać) (Man bezichtigt ihn der Lüge.)

Dopełniacz jest częściej używany do wyrażania posiadania. Istnieją tu dwie możliwości:

1. W przypadku imion własnych: Dodajemy po prostu „s” do imienia (bez apostrofu).

• Das ist Annas Stift. (Czyj to długopis? - Annas.)
• Das ist Michaels Auto. (Czyj to samochód? - Michaels.)

1. W przypadku rzeczowników (rzeczy lub osób, które nie są imionami własnymi): Właściciel jest umieszczany najpierw, a następnie właściciel w Dopełniaczu.

• Das ist das Auto meines Onkels. (Czyj to samochód? - Meines Onkels.)
• Das ist die Tasche meiner Tante. (Czyja to torba? - Meiner Tante.)

Jeśli właściciel jest rodzaju męskiego lub nijakiego, dodaje się "-s" lub "-es" do rzeczownika w Dopełniaczu. W przypadku rzeczowników rodzaju żeńskiego lub form liczby mnogiej "-s" jest pomijane.

• meines Onkels
• meines Kindes
• meiner Tante
• meiner Kinder

Dopełniacz występuje również po określonych przyimkach:

• während (podczas) (Wir sprechen während des Essens.)
• außerhalb (poza) (Das Auto steht außerhalb der Garage.)
• innerhalb (w ciągu) (Ich bin innerhalb einer Stunde zurück.)
• anlässlich (z okazji) (Wir treffen uns anlässlich seines Geburtstags.)
• trotz (mimo) (Wir gehen spazieren trotz des Regens.)
• dank (dzięki) (Er hat es geschafft dank seiner Hilfe.)
• statt / anstatt (zamiast) (Wir nehmen den Bus statt des Autos.)

W mowie potocznej Dopełniacz po tych przyimkach jest czasami zastępowany Celownikiem. Na przykład wielu mówi „wegen dem Regen” zamiast „wegen des Regens”. Ważne jest, aby znać poprawną formę Dopełniacza, nawet jeśli w mowie potocznej często używany jest Celownik.