Perfekt i Präteritum: Jak używać form czasu przeszłego

W języku niemieckim istnieją dwie formy czasu, aby mówić o przeszłości: Perfekt i Präteritum. Obie mają to samo znaczenie, gdy mówisz o minionych wydarzeniach. Na przykład: "Gestern hatte meine beste Freundin Geburtstag" (Präteritum) i "Gestern hat meine beste Freundin Geburtstag gehabt" (Perfekt) znaczą to samo.

Jak tworzyć Perfekt i Präteritum

Präteritum składa się z jednego czasownika. Są to pojedyncze słowa, które się zmieniają:

• ich sagte
• er kam
• wir spielten
• sie schrieben
• ihr kochtet

Perfekt składa się z dwóch słów: czasownika posiłkowego i imiesłowu II. Czasownik posiłkowy to zazwyczaj haben.

• ich habe gesagt
• er ist gekommen
• wir haben gespielt
• sie haben geschrieben
• ihr habt gekocht

Używasz czasownika posiłkowego sein, gdy występuje ruch (np. fahren, gehen, schwimmen, rennen) lub zmiana stanu (np. einschlafen, aufwachen). Także z czasownikami sein, bleiben i werden używasz sein jako czasownika posiłkowego.

Różnice w użyciu

To, czy użyjesz Perfekt, czy Präteritum, często zależy od tego, czy mówisz, czy piszesz, oraz od regionu Niemiec, w którym się znajdujesz.

W tekstach pisanych

Zazwyczaj Präteritum znajdziesz w tekstach pisanych. Dzieje się tak dlatego, że Präteritum jest krótsze i tym samym oszczędza miejsce w tekście. Tak jest na przykład w powieściach, artykułach prasowych i raportach.

Jednak gdy piszesz list lub e-mail, który przypomina język mówiony, częściej znajdziesz tam Perfekt.

W języku mówionym

W języku mówionym Perfekt jest częstszy. Szczególnie w południowych Niemczech jest on często używany. Na przykład powiedziałbyś:

• "Gestern bin ich zu einem Dönerladen gegangen und habe einen Döner bestellt."

W północnych Niemczech Präteritum można usłyszeć także w języku mówionym. Jednak dla niektórych niemieckojęzycznych osób Präteritum w komunikacji ustnej brzmi bardzo formalnie i nietypowo.

Przypadki szczególne: czasowniki zawsze w Präteritum

Istnieje kilka czasowników, które w języku mówionym niemal zawsze występują w Präteritum, niezależnie od pochodzenia. Są to czasowniki haben, sein i geben, a także wszystkie czasowniki modalne.

Czasowniki modalne to czasowniki takie jak:

• können (ich konnte)
• müssen (ich musste)
• sollen (ich sollte)
• wollen (ich wollte)
• dürfen (ich durfte)
• mögen (ich mochte)

Także czasownik "werden" (w znaczeniu "stałem się stary") jest przykładem. Gdy mówisz: "Es war lecker", używasz Präteritum od "sein".

Ważne zasady dotyczące Perfekt

Istnieją dwie sytuacje, w których musisz użyć Perfekt:

1. Gdy minione wydarzenie ma wpływ na teraźniejszość.

• "Ich habe zu wenig geschlafen!" (To znaczy, że jestem teraz zmęczony.)
• "Mama hat Spätzle gemacht." (To znaczy, że teraz jest jedzenie.)
• "Der Straße ist nass. Es hat geregnet." (To znaczy, że deszcz zostawił ślady, które można teraz zobaczyć.)

W tych przypadkach nie można użyć Präteritum, ponieważ brzmiałoby to tak, jakby wydarzenie nie miało już aktualnego znaczenia.

1. Możesz również użyć Perfekt, aby mówić o przyszłości, gdy chcesz wyrazić, że coś zostanie zakończone do określonego momentu w przyszłości. Jest to alternatywa dla Futur II.

• "Wenn ich mein Studium beendet habe, suche ich mir eine Arbeit." (Studia zostaną zakończone w przyszłości.)
• "Ich habe meine Hausaufgaben bis morgen Abend gemacht." (Prace domowe będą gotowe do jutra wieczorem.)

Podsumowując, Perfekt jest bardziej wszechstronny i może być używany zarówno do minionych wydarzeń związanych z teraźniejszością, jak i do przyszłości. Präteritum jest ograniczony głównie do przeszłości.