Niemiecki i niderlandzki: Rodzina językowa

Niemiecki i niderlandzki należą do zachodniogermańskiej grupy języków. Wywodzą się z tego samego języka pierwotnego, protogermańskiego. Z tego powodu między tymi dwoma językami istnieje wiele podobieństw.

Słownictwo: Wiele wspólnych słów

Niemiecki i niderlandzki mają wiele słów, które są identyczne lub bardzo podobne. Takie słowa nazywa się "kognatami". Oto kilka przykładów:

• Glas: po niemiecku Glas, po niderlandzku glas
• Wasser: po niemiecku Wasser, po niderlandzku water
• Hund: po niemiecku Hund, po niderlandzku hond
• Bruder: po niemiecku Bruder, po niderlandzku broer
• Schwester: po niemiecku Schwester, po niderlandzku zus

Nawet całe zdania mogą być bardzo podobne:

• Guten Morgen: Guten Morgen po niemiecku, goedemorgen po niderlandzku
• Guten Tag: Guten Tag po niemiecku, goedendag po niderlandzku
• Es ist sonnig: Es ist sonnig po niemiecku, het is zonnig po niderlandzku

Fałszywi przyjaciele

Czasami istnieją słowa, które wyglądają podobnie, ale mają inne znaczenie. Nazywa się je "fałszywymi przyjaciółmi".

• Po niderlandzku zee oznacza "morze", a meer "jezioro". Po niemiecku See (rodzaj męski, der See) oznacza "jezioro" (czyli śródlądowy zbiornik wodny), a See (rodzaj żeński, die See) oznacza "morze".
• Niderlandzkie słowo liegen oznacza "kłamać". Niemieckie słowo liegen oznacza "leżeć".
• Niderlandzkie słowo liggen może również oznaczać "coś leżącego". Niemieckie słowo lügen oznacza "nie mówić prawdy".
• Po niderlandzku pijnlijk oznacza "bolesny". Po niemiecku peinlich oznacza "nieprzyjemny" lub "żenujący".
• Po niderlandzku mogen oznacza "mieć pozwolenie". Po niemiecku mögen oznacza "lubić kogoś lub coś". Niderlandzkie słowo może jednak również oznaczać "lubić kogoś".

Wymowa: Niektóre dźwięki są inne

Chociaż wiele słów jest podobnych, często brzmią inaczej. Ważnym powodem jest tzw. "przegłos wysokonimiecki", który miał miejsce wiele wieków temu. Dialekty niemieckie zostały dotknięte tym przegłosem, a dialekty niderlandzkie nie.

Na przykład bezdźwięczne spółgłoski zwarciowe p, t, k w języku niderlandzkim stają się szczelinowymi f, s, ch w języku niemieckim, szczególnie między samogłoskami lub na końcu słowa po samogłosce. Przykłady:

• Schiff: po niderlandzku schip, po niemiecku Schiff
• Wasser: po niderlandzku water, po niemiecku Wasser
• ich: po niderlandzku ik, po niemiecku ich

Na początku słowa, w podwojonych spółgłoskach lub po l lub r te bezdźwięczne spółgłoski zwarciowe stają się afrykatami (połączeniem spółgłoski zwarciowej i szczelinowej). Przykłady:

• Apfel: po niderlandzku appel, po niemiecku Apfel
• Herz: po niderlandzku hart, po niemiecku Herz

Inna różnica dotyczy przejścia d w t. Niemieckie t mogło powstać z wcześniejszego d. Przykład:

• Tag: po niderlandzku dag, po niemiecku Tag

Inne różnice dźwiękowe

Istnieją również inne różnice dźwiękowe, które nie wynikają z przegłosu wysokonimieckiego:

• g w Gott: po niderlandzku God (często dźwięczne g), po niemiecku Gott (jak w angielskim).
• w w Wasser: po niderlandzku water (dźwięk między w a v na początku i w środku słowa), po niemiecku Wasser (jak v w angielskim).
• r w Jahr: po niderlandzku jaar (często dźwięczne r), po niemiecku Jahr (często samogłoska).
• ch w Rau: po niderlandzku ruw, po niemiecku rau.

Niektóre litery są pisane tak samo, ale brzmią inaczej, jak g. Niektóre są pisane inaczej i brzmią inaczej, jak z w języku niderlandzkim (z) i s w języku niemieckim (s). A niektóre są pisane inaczej, ale brzmią podobnie, jak samogłoski w jaar (niderlandzki jaar, niemiecki Jahr) lub goed (niderlandzki goed, niemiecki gut).

W języku niemieckim istnieje również litera ß (ostre s), która jest używana po długich samogłoskach lub dyftongach. Po krótkich samogłoskach pisze się ss. W języku niderlandzkim pisze się zawsze tylko s, na przykład zomer (lato) w języku niderlandzkim i Sommer w języku niemieckim.

Gramatyka: Ważne różnice

Gramatyka to kolejny obszar z podobieństwami i różnicami.

Rodzaj gramatyczny i rodzajniki

Niemiecki ma trzy rodzaje gramatyczne: męski, żeński i nijaki. Niderlandzki historycznie również miał trzy rodzaje, ale obecnie praktycznie pozostały tylko dwa: rodzaj wspólny (dla męskiego i żeńskiego) i nijaki.

Dlatego niemiecki ma trzy rodzajniki określone (der, die, das) i dwa rodzajniki nieokreślone (ein, eine), podczas gdy niderlandzki ma tylko dwa rodzajniki określone (de, het) i jeden rodzajnik nieokreślony (een).

Przypadki

Niemiecki ma cztery przypadki: mianownik, dopełniacz, celownik i biernik. Rzeczowniki, rodzajniki i przymiotniki zmieniają swoją formę w zależności od przypadku. Na przykład:

• Der rote Fisch ist teuer. (Mianownik)
• Ich mag den roten Fisch. (Biernik)

W języku niderlandzkim dawniej również istniały przypadki, ale obecnie nie są już używane. To sprawia, że język niderlandzki jest pod tym względem łatwiejszy do nauki, ponieważ nie trzeba zapamiętywać skomplikowanych form przypadków. Forma de rode vis (czerwona ryba) pozostaje taka sama zarówno w mianowniku, jak i w bierniku.

Szyk zdania (konstrukcja)

Ogólnie rzecz biorąc, szyk zdania w niemieckim i niderlandzkim jest podobny. Często jest również podobny do angielskiego:

• Ich kann sehr gut Klavier spielen. (Niemiecki)
• Ik kan heel goed piano spelen. (Niderlandzki)

W obu językach odmieniony czasownik znajduje się na drugiej pozycji w zdaniu głównym, a nieodmieniony czasownik lub inne czasowniki znajdują się na końcu zdania. Jeśli występuje kilka czasowników pomocniczych, występują niewielkie różnice w kolejności:

• Ich möchte Klavier spielen können. (Niemiecki)
• Ik wil piano kunnen spelen. (Niderlandzki)

Podobieństwa występują również w zdaniach podrzędnych. Czasownik znajduje się na końcu. Przykład:

• Er weiß, dass ich Klavier spielen kann. (Niemiecki)
• Hij weet dat ik piano kan spelen. (Niderlandzki)

Zdania warunkowe

W zdaniach warunkowych istnieją również pewne interesujące różnice. Na przykład:

• Wenn ich genug Geld hätte, würde ich mir ein Auto kaufen. (Niemiecki)
• Als ik genoeg geld had, zou ik een auto kopen. (Niderlandzki)

W języku niderlandzkim często używa się trybu oznajmującego, podczas gdy niemiecki używa trybu przypuszczającego II (Konjunktiv II), aby wyrazić hipotetyczną sytuację (hätte zamiast hatte). Ponadto niemiecki w tym przykładzie używa zaimka zwrotnego (mir), który nie jest typowy dla języka niderlandzkiego. Rodzajnik określony ein jest w języku niemieckim nijaki i w bierniku, podczas gdy w języku niderlandzkim istnieje tylko jedna forma rodzajnika nieokreślonego.

Pomimo wielu podobieństw, niemiecki i niderlandzki nie są łatwo wzajemnie zrozumiałe, zwłaszcza gdy są mówione szybko. Pisanie jest często łatwiejsze do zrozumienia niż mówienie.